4 november 2016

Ontstaan broedplaatsen Amsterdam

1 • Graansilo woonwerkpand

2 • Bestuurs contacten

3 • HUB Cultuur Model

4 • Een complete stad swingt

5 • Geen cultuur zonder subcultuur

Het ontstaan van de culturele broedplaatsen in Amsterdam

Als bestuurder van de legendarische Graansilo van Amsterdam dé cultuurfabriek van het Werkgebouwengilde en lid van de denktank Podium Werken aan ’t IJ werd ik in Juni 1997 bij de Bestuursdienst Gemeente Amsterdam ontboden. Wethouder Ruimtelijke Ordening Duco Stadig en topambtenaar Maarten de Boer Ruimtelijke Ordening Infrastructuur en Beheer (ROIB) consulteerden mij inzake de economische en stedelijke mogelijkheden voor lege overheidsgebouwen bedrijfscomplexen en ongebruikte industrieterreinen in de stad. De succesvolle woonwerkpanden en cultuurfabrieken van Amsterdam hadden een belangrijk ruimtelijk impact gekregen en waren een aantrekkelijke creatieve hotspot voor een buurt en zelfs voor de hele stad. Wat zou de uitstraling en internationale positie van Amsterdam zijn als de stad een ‘creatieven stad’ zou gaan worden? Voor het project Toekomst Verkenningen Amsterdam (ROIB 1998/1999) werd mij expliciet gevraagd een werkzaam model met visie te ontwikkelen om leegstaand onroerend goed te verbinden met creatieve mensen en culturele organisaties. Een ontwerp te maken hoe ik 600 ateliers in de stad zou kunnen realiseren! Een begin maken om in Amsterdam mee van start te gaan.

Het werd het TVA ‘Hub-cultuur model’ met richtlijnen en uitwerkingsvormen. Startende culturele ondernemers en kunstenaars betaalbare bedrijfsruimten studio’s en ateliers aanbieden door leegstaande fabrieken, kantoren en niet gebruikte industrieterreinen te transformeren naar cultureel economische broedplaatsen. Woonwerkpanden en cultuurfabrieken noem ik bewust en consequent ‘broedplaatsen’ of ‘culturele broedplaatsen’ vanwege de broedfunctie die essentieel is in een creatief wordings- en scheppingsproces. Zo zijn ze blijven heten in de volksmond en bij de Gemeente Amsterdam. Mijn plan en model kreeg na diverse projectbesprekingen en 1 jaar rijzen op het Stadhuis navolging met ‘Een complete stad swingt’ notitie beleidsontwikkeling ateliers en woonwerkpanden. In juni 2000 werd het historische Plan van aanpak Broedplaats ‘Geen cultuur zonder subcultuur’ door de Amsterdamse Gemeenteraad aangenomen.

De Gemeente is in het najaar van 2000 met het Project Management Bureau ‘Project BroedplaatsAmsterdam’ gestart en heeft met haar managers en € 40 miljoen, honderden betaalbare (werk)ruimten voor creatieven gerealiseerd. In 2007 is zelfs een aparte afdeling ‘Bureau Broedplaatsen’ opgezet en wordt het beleid voor huisvesting van de creatieven industrie structureel uitgevoerd met een extra jaarlijks budget van € 2 miljoen. Op dit moment zijn er al meer dan 1000 officiële betaalbare ateliers, studio’s en andersoortige werkruimten op zo’n 50 locaties in de stad gerealiseerd en daar kunnen we samen best trots op zijn.

Zie broedplaatskaart van Amsterdam

Project ‘Culturele Broedplaatsen’ ben ik voor de bevolking van Amsterdam gestart als voorbeeld, als model om ook in andere steden toegepast te kunnen worden. Aan de Amstel was het een zware bevalling want aanvankelijk zag de wethouder en zijn staf niets in dit project met als argumentatie ‘marginaal en niet belangrijk’. Vastberaden ben ik toch door gegaan en breed blijven lobbyen. Economische Zaken begreep mij en later bleek mijn overtuiging waardevol. Nu spreekt iedereen overal en straks nog over ‘creative industry’ en hoe belangrijk dat voor een stad, haar bedrijvigheid en beleving is. Een ‘eigen’ plaats is dan nodig om zich in gemeenschap en vrij te kunnen ontwikkelen. In o.a. Den Haag Utrecht Arnhem Groningen Tilburg Eindhoven Maastricht en Nijmegen hebben ze ‘Culturele Broedplaatsen’ overgenomen en uit andere landen komen ze kijken.

English version of this page

Huub Bongers

www.amsterdam.nl/gemeente/organisatie-diensten/bureau-broedplaatsen/